İnternette Körlüğe İlişkin Kaynaklar

Adem Vural

Günümüzde bilişim teknolojisi ve görme engellilerin bilgisayar kullanımı alanındaki gelişmeler bilgiye ulaşımıda daha kolay hale getirmiştir.

Bu gün bilgisayarı başında oturan bir görmeyen herkez gibi internet’ten ilgilendiği bir konu ile ilgili araştırmalar yapabilmekte, tartışmalara katılabilmekte, bişka ülkelerdeki görme engellilerle tanışıp onlarla düşüncelerini paylaşabilmekte, hatta internet’ten alışveriş bile yapabilmektedir. Işte bütün bunlar çerçevesinde sizlere internet ortamındaki elektronik kitaplar, sesli kitaplar, online eğitim (e-öğrenme), görmeyenler için alışveriş siteleri ve görmeyenler için bilgisayar oyunları konularından söz edeceğim.

 

Online kitaplar

Adres:

http://digital.library.upenn.edu/books

Sitede 13000’den fazla kitap yer almaktadır. Bu kitapları konuya göre, başlığa göre, yazara göre aramak mümkün. Kitaplar text ve htm formatında. Internet’den okumak mümkün olduğu gibi bilgisayarınıza indirerek de okuyabilirsiniz.

Sayfa John Mark Ockerbloom tarafından kurulmuş. Ockerbloom Pennsylvania üneversitesinde dicital kütüphaneler araştırma ve planlamacısı olarak çalışmakta.

Pennsylvania üniversitesi bu projeye (server) sunucu ve internet desteği de sağlamakta.

 

Sesli Kitaplar

Assistive Media

Adres:

http://www.assistivemedia.org/

Sitenin amacı; özürlülerin eğitim ve kültürel açıdan yaşam kalitesini yükselterek toplumun geneli ile bütünleşmelerini sağlamak.

Bunuda internet’ten ücretsiz sesli okuma parçaları yayınlayarak yapmaktadırlar.

Sayfa telif hakları alınmış olan bu yazıları;

New Yorker, Harper’s, Wired, Scientific America, Atlantic monthly, Civilization gibi dergilerde yayınlanan yazılardan seçmektedir.

Sitede Amerika’da yaşayan, çeşitli özür guruplarına dahil yaklaşık 54 milyon kişi olduğu vurgulanarak görme engellilerden şeker hastalarına, (dyslexia)okurken dikkati toplayamamaktan kaynaklanan  öğrenme problemi olanlara bir çok kişiye hizmet verildiği anlatılmıştır.

Ayrıca sitede şuan yapım halinde olan iki de okuma odası bulunmaktadır.

Biri genel diğeri de gençler için olan bu odalardan genel olanı sosyal bilimlerden ekonomiye bir çok başlık içermektedir.

Sitedeki sesli yayınları direk dinleyebildiğiniz gibi bilgisayarınıza indirerek de dinleyebilirsiniz.

 

Books On mp3

Adres:

http://www.booksonmp3.com/

Site Books on Tape inc tarafından işletilmektedir. Firma 1975 yılından bu güne Sesli kitaplar kiralamakta ve satmaktadır.

Sitede internetin insan hayatının vazgeçilmez bir parçası haline geldiği vurgulanarak download edilebilir sesli kitapların kataloğunun oluşturulmasına çalışıldığı ifade edilmiştir.

Şuan deneme aşamasında olan sayfada yaz başından itibaren bir çok başlıkta sesli kitabın indirlebilir veya diğer dağıtım metotlarıyle yer alacağı da anlatılmaktadır.

 

Audio-tips

Adres:

http://www.audio-tips.com

küçük yaşında görme duyusunu retinitis pigmentosa hastalığı sebebiyle kaybeden ve şuan Arizona’da bir iş adamı olan George Buys tarafından kurulan bu sitede

Visit The Audio-tips Talk Community |

Bağlantısını kullanarak sesli Sohbet yapabilirsiniz.

Bunun için siteden bir program indirmeniz gerekmektedir.

Visit the rest of Audio-tips |

Bağlantısını kullanarak ise; gönüllü insanların okuduğu parçaları dinleyebilirsiniz.

 

Online eğitim

Eğer hatırlayanlar varsa televizyondan bazı derslerin anlatılmaya başlaması çoğumuza ilginç gelmişti. Çünkü ders anca okula gidip dinlenirdi. Bu gün (distance learning) uzaktan öğrenme adı verilen bu metod teknolojinin gelişmesi ile yeni boyutlar kazanmıştır. Örneğin dünyanın bir yerindeki bir üniversitedeki dersi başka bir üniversiteden izlemek, hatta soru sorup derse katılmak bile mumkün. Görme engellilere çeşitli konularda uzaktan eğitim veren Hadley school adlı bir okul var. Ama bu hizmeti posta aracılığı ile verdiği için materyallerin size ulaşması uzun sürüyor. Ama size şuan bahsedeceğim site bu konuda teknolojiyi etkili kullanıyor.

Access Technology Institute

 adres:

http://www.accesstechnologyinstitute.com/

Günümüzde sesli sohbet olanaklarının kullanılmaya başlaması internetten eğitim konusunda da büyük gelişmelir ortaya çıkarmıştır.

Access technology institute sitesi buna güzel bir örnek.

Bu teknolojinin kullanılmasıyla birlikte eğitimin eve bağlı kişilere, zamanı yetersiz olduğu için eğitim merkezlerine gidemeyen insanlara ulaşmaya başlandığı ifade edilmiştir.

Site bilgisayar konusunda eğitim vermektedir. Aldığınız bir dersin ücretini yine internet üzerinden kredi kartı ile ödüyorsunuz. Size dersle ilgili materyaller gönderiliyor. Önceden bildirilen gün ve saatte online sınıfa bağlanıyorsunuz.

(Eğer bir online sınıf örneği görmek isterseniz sitedeki

Visit a Sample Classroom

Bağlantısını kullanabilirsiniz.)

Eğer dersi kaçırdıysanız daha sonra dersi real audio formatında dinleme şansına sahipsiniz.

(bir online ders örneği dinlemek için

Listen to a sample On-line Training Course

Bağlantısını kullanabilirsiniz.)

Derslerde hocaya soru sormanız, sorulan sorulara cevap vermeniz mümkün.

Görme engellilere eğitim veren bu sitede ayrıca her Salı günü Tech talk adı verilen online bir program da yer almakta. Programa her hafta konusunda uzman biri davet edilip bilgilerinden faydalanılmaktadır.

Sitenin bir de üye olup gelişmeleri takip edebileceğiniz e-posta listesi mevcut.

 

İnternet’ten alışveriş

Independent living

Adres:

http://www.independentliving.com

Adı bağımsız yaşam anlamına gelen bu site görmeyenler için olduğu kadar diyer özür grupları için de faydalı olabilecek bir site.

Sitede günlük yaşamınızı kolaylaştıracak bir çok ürünle ilgili bilgiye ulaşabilirsiniz.

Bu ürünlerin kataloğunu görmek için

The 2001 Can-Do Catalog

Bağlantısını kullanabilirsiniz.

 

Innovative Rehabilitation Technology

Adres:

http://www.irti.net/

1979’dan bu güne firmanın gormeyenlere günlük yaşamda kullanabilecekleri ürünlerin yanısıra yüksek teknolojiye sahip ürünlerde sunduğu ifade edilmiştir.

Sitede 4 kanallı teyplerden ekran okuyuculara, (synthesizer) ses sentezleyicilere bir çok ürünü bulmak mümkün.

Sitenin birde TIB Teknik Yenilikler Bülteni adlı kaset ortamında dergisi mevcut.

 

Maxi Aids

http://www.maxiaids.com/

Çok geniş bir ürün yelpazesine sahip sitede bir çok özür gurubuna hitab eden ürünler mevcut. Örneğin; sesi yükselten telefonlardan titreşimli saatlere, sinyalli football toplarından konuşan mikro dalga fırınaa bir çok ürünün fiyatını ve özelliklerini bulabilirsiniz.

Ayrıca bu site Cobolt Speechmaster’ın  Amerika dağıtıcılığınıda yapmakta.

 

Cobolt Speechmaster

http://www.cobolt.co.uk/

Ingiltere’de bulunan bu firma görmeyenler için ve az görenler için ürünler satmaktadır.

Sitede ürünlerin resimlerini görmek mümkün olduğu gibi konuşan ürünlerin seslerini de duymak mümkün.

Sayfada yeni ürünlerin geliştirilmesi için araştırmaların devam ettiğide anlatılmakta.

Firmanın bir çok ülkede dağıtıcıları bulunmakta. Bazı konuşan ürünlerinin Inglizce dışında dillerde olanlarını da bulmak mümkün. Örneğin sesini dinlediğim bir şerit metrenin Fransızca, Almanca ve Norveçce konuşan modelleri mevcuttu.

 

Görmeyenlerin Oynayabileceği Bilgisayar Oyunları

Belki çoğunuz otomobil yarışı, football ya da değişik bilgisayar oyunlarını oynamayı denemişsinizdir. Ya oyunun ses tepkilerine göre ya da yanınızda biri varsa ona sorarak ne yaptığınızı öğrenirdiniz.

Görmeyenlerin bilgisayar kullanımı alanında olan gelişmeler ve gelişen (multimedia) çoklu ortam teknolojisi biz görmeyenlere de bilgisayarın bu eylenceli dünyasının kapılarını açmıştır.

Özellikle görmeyenlerin bilgisayar kullanımı alanındaki gelişmeler bunda büyük rol oynamaktadır.

Görmeyenlerin programlama dillerini öğrenmeye başlaması bu alandaki sorunların çözümünüde beraberinde getirmiştir.

Internet’te bulduğum oyunları yazan kişilerin çoğu görme engelli programcılar. Bu oyunlar arasında kelime oyunları, kart oyunları, amiral battı, otomobil yarışı, deniz altı similasyonu gibi oyunlar bulmak mümkün.

Bu oyunları iki kısımda inceleyebiliriz:

Bir ekran okuyucuya ihtiyaç duyularak oynanan oyunlar ve (self-voice) kendi ses sentezleyicisine sahip oyunlar.

Nasıl oyun oynanır? Sorusuna bir örnek oluşturması bakımından sizlere biraz aşağıda adresinide vereceğim bir siteden bulduğum otomobil yarışı oyunundan bahsedeceğim.

Bu oyun için bir ekran okuyucuya gerek duyulmuyor. Oyunu başlattığınızda sizden bir pist belirlemeniz isteniyor. 5 farklı pist mevcut. Oyunun kullanıcı arayüzü telefonla yaptığımız işlemlere benziyor tek yapmamız gereken ilgili rakama basmak. Pist’i belirledikten sonra zorluk derecenizi belirliyorsunuz. 3 seçeneğiniz var; boş bir yol, bir otomobilin olduğu yol ve bir çok otomobille yarıştınız bir yol. Son olarakta bu yolda kaç tur atacağınızı belirliyor ve yarışa başlıyorsunuz. Yol sağdan sola 9 şerit. C tuşuna basarak bulunduğunuz şeridi öğreniyor, sağ ve sol okları kullanarak dönüyor veya şerit değiştiriyorsunuz. Eğer sağa bir dönüş varsa dönüşten kısa bir süre önce sağ kolondan bir ses tersi yöne bir dönüşten öncede sol kolondan bir ses duyuyorsunuz. Size dönüşün bittiğini haber veren farklı bir ses de var. Yolun dışına çıktığınız yonden gelen bir gürültüde size yolun dışına çıkmaya başladığınızı haber veriyor.

Siteler:

Accessible Games

Adres:

http://www.gamesfortheblind.com/

Bu siteden Star fight amiral battı benzere bir oyun, kart oyunu, kelime ve hafıza oyunlarının 15 günlük deneme sürümlerini bulmak mumkun. Sitenin birde accessible chat adında sohbet programı var.

 

Kişisel bir site

Adres:

http://www.simcon.net/jkitchen

Bahsetmiş olduğum otomobile yarışına ve casino adlı kart oyununa buradan ulaşabilirsiniz. Bu oyunlar orijinal. hiçbir zaman kısıtlaması yok.

 

GMA:

Adres:

http://www.gmagames.com/

Bu siteden bir denizaltı similasyonu oyunu ve bir uzay oyunu indirip demo olarak oynamanız mümkün. Fakat bu oyunları oynayabilmeniz için birden fazla ses uygulamasının aynı anda kullanımına izin veren bir ses kartınız olması gerekir.

Sayfadan denizaltı oyununun tanıtımınıda dinleyebilirsiniz.

 

American Printing House

Adres:

http://www.aph.org/tech/tt_info.htm

Bu sayfada on parmak yazmayı geliştirici bir oyun demosu bulabilirsiniz.