Ankara etkinliklerine dönüş Geri dön

 

Konuşan Defter, görme özürlülerin okuma ve yazma konusunda karşılaştıkları güçlüklerin çözümüne yardımcı olabilmek amacıyla hazırlanmış bir editör programdır. Bu program aracılığıyla, görmeyen kullanıcı Windows ortamında yazı yazabilir, yazdıklarını dinleyebilir, kaydedebilir, kağıda bastırabilir.

Kullanmakta olduğunuz program Tanıtım Sürümü ise, bu sürüm içinde yalnızca yardım dosyasını dinleyebilir; ancak dosya açma, kaydetme ya da yazı yazma özelliklerinden yararlanamazsınız.

 

1. PROGRAM KURULUŞU

Konuşan Defter paketi, bir disket ve bir yazılım koruma kilidi içermektedir. Kuruluş için:

1. Bilgisayarınız kapalıyken kilidi yazıcı çıkışına takın. Yazıcı çıkışına herhangi bir yazıcı ya da başka bir ek cihaz bağlıysa bu cihazı kilidin arka yüzüne takabilirsiniz. Koruma kilidi kendisi ile ilgili olmayan işlemlerde iki taraflı tam geçirgen davranış göstermektedir.

2. Bilgisayarınızı açın ve Windows 98 ya da üzeri işletim sisteminin yüklenmesini bekleyin.

3. Disketi A sürücüsüne takın.

4. Windows masaüstündeki Başlat menüsünden Çalıştır komutunu vererek, A:KUR komutunun çalıştırılmasını sağlayın.

5. Ekranda "Kuruluş tamamlandı." mesajı belirene kadar bekleyin.

6. Bilgisayarınızı Başlat menüsü aracılığıyla kapatıp yeniden çalıştırın.

 

2. PROGRAMIN ÇALIŞTIRILMASI

Windows masaüstü aktif iken Ctrl Alt D tuşlarına aynı anda basın;

ya da, Başlat menüsünden "Defter" komutunu çalıştırın;

ya da, Windows masaüstündeki Defter ikonuna fare ile çift tıklayın.

 

3. KONUŞAN DEFTER'İN İŞLETİMİ

Konuşan Defter programı tüm diğer Windows uygulamaları gibi, bir ana menü, bir ana çalışma penceresi, çeşitli işlemler sırasında ortaya çıkan alt pencereler ve bu pencerelerin üzerindeki çeşitli araçlardan oluşmaktadır. Kullanıcı, program ile yapmak istediği işlemleri ana menüden komutlar vererek ve araçları doğru biçimde kullanarak gerçekleştirebilir.

 

3.1. Konuşan Defter Araçları

Konuşan Defter programı içerisinde kullanılan araçlar, Yazı Alanı, Sayı Alanı, Seçim Listesi, İşaretleme, İşaretli Grup ve Düğme araçlarıdır.

Konuşan Defter penceresi içinde, yapılan işlemle ilgili çeşitli araçlar kullanıma hazır bulunmaktadır. Ancak çalışmanın herhangi bir anında bu araçlardan yalnızca bir tanesi etkin olmakta ve kısa yol tuşları dışında klavyeden basılan tuşlar bu aracı etkilemektedir. Kısa yol tuşları bağlanmış olduğu program komutunu çalıştırmakta, fare tuşlarına basılarak verilen komutlar ise fare imlecinin üzerinde olduğu araca gönderilmektedir.

Çalışma penceresi üzerindeki etkin aracı değiştirmek ve böylece başka bir aracı etkinleştirerek ona komut gönderebilmek için Tab ya da Shift Tab tuşları kullanılır. Çalışma penceresindeki tüm araçlar bir zincir oluşturacak şekilde biribirlerine bağlıdır. Tab tuşu bu zincir üzerinde bir sonraki aracı, Shift Tab tuşu ise bir önceki aracı etkin hale getirmektedir.

Çalışmanın herhangi bir anında hangi aracın etkin olduğunu öğrenmek ve bu araçla ilgili bilgileri dinlemek için F5 tuşu kullanılmaktadır.

 

3.1.1. Yazı Alanı Aracı

Kullanıcı tarafından yazılacak ya da değiştirilecek metin bilgilerinin yer aldığı yazı yazma ya da dinleme alanıdır. İçerdiği bilgiye göre büyüklüğü değişir. Konuşan Defter çalışma penceresinin en önemli öğesi olan Çalışma Sayfası, bir yazı alanı aracıdır. Bunun yanında, dosya açma ya da kaydetme sırasında dosya isimleri, ayrı bir yazı alanı aracı içine yazılmaktadır. Metin arama ya da değiştirme sırasında da aranacak ya da değiştirilecek metin parçaları, yine ayrı bir yazı alanı aracı içine girilmektedir. Bir yazı alanı aracı etkin hale geldiğinde ·Parametr şeklinde bir sinyal duyulmaktadır.

Yazı alanındaki metin klavye kullanılarak değiştirilmektedir. Kullanıcının metin içinde istediği yere yazı yazabilmesi için, yazı alanı içinde hareketli bir imleç bulunmaktadır. Klavyeden basılan her harf ya da işaret, imlecin bulunduğu yere eklenmekte, imleç de bir sonraki konuma ilerlemektedir.

Yazılmış bir harf ya da işareti silmek için Delete ya da BackSpace tuşları kullanılmaktadır. Delete, imlecin önündeki işareti siler, imleç yerinde kalır. BackSpace ise imlecin bir gerisindeki işareti siler, böylece imleç de bir geriye kayar.

Yazı alanındaki metin içinde, klavyedeki ok tuşlarını kullanarak gezinmek olanaklıdır. Ok tuşlarıyla gezinirken, program üzerine gelinen her harf ya da işareti okumaktadır. Bu şekilde, okuma sırasında işitilmeyen noktalama işaretlerini duymak ya da harflerin büyük harfle yazılmış olduklarını anlamak olanaklıdır. Büyük harfler okunurken, önce ·BHarf

şeklinde bir sinyal duyulmaktadır.

Ayrıca, ok tuşlarıyla gezinirken, yeni satıra geçildiğinde, program satırı baştan sona okuyabilir. Bu okuma sırasında imleç hareket etmemektedir. Bu nedenle okumayı kesmek için F1 değil, Esc tuşunu kullanmalısınız.

Yazı alanındaki metnin daha gelişmiş bir denetimi için aşağıdaki komutlar kullanılmaktadır:

F1: Metni, imlecin bulunduğu yerden başlayarak okur.

F2: Bir önceki sözcüğe döner.

F3: Üzerinde bulunulan sözcüğü okur.

F4: Bir sonraki sözcüğe atlar.

Ctrl F2: Bir önceki tümceye döner.

Ctrl F3: Üzerinde bulunulan tümceyi okur.

Ctrl F4: Bir sonraki tümceye atlar.

Shift F2: Bir önceki satıra döner.

Shift F3: Üzerinde bulunulan satırı okur.

Shift F4: Bir sonraki satıra atlar.

Ctrl Shift F2: Bir önceki paragrafa döner.

Ctrl Shift F3: Üzerinde bulunulan paragrafı okur.

Ctrl Shift F4: Bir sonraki paragrafa atlar.

Tüm bu okuma işlemlerini kesmek için herhangi bir tuşa basmak yeterlidir.

 

3.1.2. Sayı Alanı Aracı

Yazı alanına benzer bir görüntü içindeki bu araç içine yalnızca rakam yazılmasına izin vermektedir. Sözgelimi, karakter büyüklüğü ya da basım kopya sayısı birer sayı alanı aracıdır. Bir sayı alanı aracı etkin hale geldiğinde, yazı alanı aracı gibi ·Parametr şeklinde bir sinyal duyulmaktadır.

Bu alanın içerdiği sayı klavyeyle yazılabileceği gibi, alt ve üst oklarla da artırılıp eksiltilebilmektedir.

 

3.1.3. Seçim Listesi Aracı

Birden fazla madde arasında bir tanesinin seçilmesini sağlar. Sözgelimi, önceden kaydedilmiş dosyalar arasından bir tanesinin seçilerek açılması sırasında, bu dosyaların içine yerleşik olduğu dizinlerin seçimi için, ya da bu dizinleri içeren sürücünün seçimi amacıyla seçim listesi aracı kullanılır. Bir seçim listesi aracı etkin hale geldiğinde ·Liste şeklinde bir sinyal duyulmaktadır.

Seçim listesi içinde bir anda yalnızca bir madde seçili olmaktadır. Seçili maddeyi değiştirmek için alt ok ya da üst ok tuşları kullanılır.

 

3.1.4. İşaretleme Aracı

Komutların çalışmasını etkileyecek kullanıcı tercihlerinin geçerli olup olmadığını, programa bildirmeye yarar. Sözgelimi, yazıcıya gönderilecek metnin kısaltılıp kısaltılmaması işaretleme aracı ile denetlenir. Bir işaretleme aracı etkin hale geldiğinde ·İm şeklinde bir sinyal duyulmaktadır. Aracın işaretlenmiş olduğu ·İmAçık sinyali ile, işaretlenmemiş olduğu ise ·İmKapalı sinyali ile anlaşılır.

Aracın işaretlenme durumunun değiştirilebilmesi için boşluk tuşuna basılmalıdır.

 

3.1.5. İşaretli Grup Aracı

Temel işlevi ve kullanımı işaretleme aracına benzemektedir. Ancak bu araç içinde birden fazla işaretleme aracı bir grup oluşturacak biçimde yer almaktadır ve bir anda bu işaretleme araçlarından yalnızca bir tanesi işaretlenebilmektedir. Bir aracın işaretlenmesi, işaretlenmiş başka bir aracın durumunu değiştirmektedir.

 

3.1.6. Düğme Aracı

Çalıştırılma bilgileri diğer araçlarla verilmiş bir komutun işletilmesi ya da işlemin iptal edilmesi amacıyla kullanılır. Sözgelimi, dosya açma işleminde adı yazılmış ya da seçilmiş bir dosyanın açılması için Aç adlı düğme aracı, ya da metin bulma işleminde yazılmış metnin bulunması için Bul adlı düğme aracı kullanılır. Bir düğme aracı etkin hale geldiğinde ·Düğme şeklinde bir sinyal duyulmaktadır.

Etkin durumdaki düğme aracının ifade ettiği işlemin yerine getirilmesi için Enter ya da boşluk tuşuna basılmalıdır.

 

3.2. Çalışma Pencereleri

Konuşan Defter programı başlar başlamaz ekrana ana çalışma penceresi gelmektedir. Dosya açma, metin bulma, Braille klavye ayarları gibi ek bilgi gerektiren işlem sözkonusu olduğu zaman ise, yukarıda anlatılan araçlardan gerekli olanları bir grup oluşturacak biçimde ve yeni bir alt pencere içerisinde ekranda belirirler.

Konuşan Defter penceresi üzerinde beliren her yeni alt pencere ·Pencere şeklinde bir sinyal ile kullanıcıya bildirilir ve ardından pencerenin adı duyulur. Ekranın ortasında yerleşik olan bu yeni pencere, içerisindeki araçların uygun şekilde değiştirilmelerinden sonra, işlemin yapılması ya da iptal edilmesi için kullanılacak düğme aracına basılmasıyla birlikte ekrandan silinir ve Konuşan Defter ana çalışma penceresi yeniden etkin hale gelir.

Kullanıcı çalışma sırasında Konuşan Defter penceresini kapatmadan Windows içindeki diğer uygulamalara da geçebilir. Bu durumda Konuşan Defter etkin durumunu kaybederken ·DfKapalı şeklinde, yeniden etkin duruma geçerken de ·DfAçık şeklinde bir sinyal duyulmaktadır.

 

3.2.1. Ana Çalışma Penceresi

İki bölümden oluşmaktadır: Üzerinde tüm yazı işlemlerinin yapıldığı Çalışma Sayfası ve Sayfa üzerindeki metnin biçimlendirmesinin yapıldığı Metin Denetim Alanı.

Çalışma Sayfası, ekranın büyük bölümünü kaplayan bir yazı alanı aracıdır. Yazı Alanları içerisinde geçerli olan tüm işlemler çalışma sayfası için de geçerlidir.

Metin Denetim Alanı üzerinde, çalışma sayfasındaki yazının harf tipinin değiştirilebileceği Yazı Karakteri Seçim Listesi ile Karakter Büyüklüğü Sayı Alanı vardır.

Metin Denetim Alanı içinde ayrıca, Menü komutlarına fare ile hızlı erişim sağlanmasına dönük ek düğmeler de bulunmaktadır.

 

3.3. Ana Menü

Ana Menü, tüm sistem komutlarını içeren standart bir Windows ana menüsüdür. Sekiz menüden oluşmaktadır ve her menü belli bir konudaki komutları içermektedir. Bu menülerden her biri kendi kısa yol tuşu ile açılmakta ve ·Menü şeklinde bir sinyalin ardından açılan menünün adı duyulmaktadır. Bu sekiz menü ile kısa yol tuşları şunlardır:

Dosya - Alt D

Düzen - Alt Ü

Arama - Alt A

Metin - Alt M

Konuşma - Alt K

Klavye - Alt V

Araçlar - Alt R

Yardım - Alt Y

Ana menüdeki sekiz menü ekranda yan yana sıralıdırlar. Bir menü açıkken sağ ya da sol ok tuşlarına basarak diğer menülere geçmek olanaklıdır.

Bu menülerden her biri kendi konusundaki sistem komutlarını içermektedir ve bir anda yalnızca bir komut etkin durumdadır. Etkin komutu değiştirmek ve komutlar arasında dolaşabilmek için alt ve üst ok tuşları kullanılır. Bir komut etkin duruma geçtiğinde önce ·Aktif şeklinde bir sinyal, ardından da komutun adı ve kısa yol tuşu duyulmaktadır.

Bir komutu çalıştırmak için onu önce etkin hale getirmek, ardından da Enter tuşuna basmak gereklidir. Ancak komut çalıştırmanın daha hızlı olan yolu, klavyeden o komutun kısa yol tuşlarına basmaktır.

 

3.3.1. Dosya Menüsü

Çalışma Sayfası içine alınarak, yazılacak, dinlenecek, değiştirilecek ya da kaydedilecek dosyalarla ilgili komutları içerir. Dosya Menüsü komutları şunlardır:

 

3.3.1.1. Yeni · Ctrl N

Sayfa içine yeni ve boş bir dosya açılmasını sağlar. Sayfa içinde o an açık olan dosyada bir değişiklik yapılmışsa, ekrana önce Dosya Kayıt Onay Penceresi gelir.

Dosya Kayıt Onay Penceresi açık olan dosyanın kaydedilip kaydedilmeyeceğini sorar ve sorunun ardından ·Soru şeklinde bir sinyal işitilir. Bu alt pencere içerisinde Evet ve Hayır adlarında iki düğme aracı vardır.

 

3.3.1.2. Aç · Ctrl O

Sayfa içine önceden kaydedilmiş bir dosyanın yüklenmesini sağlar. Sayfa içinde o an açık olan dosyada bir değişiklik yapılmışsa, ekrana önce Dosya Kayıt Onay Penceresi gelir.

Aç komutu Dosya Açma alt penceresini ekrana getirir. Bu pencere içindeki araçlar sırasıyla şöyledir:

Dosya Adı yazı alanı - açılacak dosyanın adını içerir. Konuşan Defter dosya adlarını okurken önce ·Dosya şeklinde bir sinyal duyulmaktadır.

Sürücü seçim listesi - dosyanın bulunduğu sürücünün seçilebilmesini sağlar.

Dizin seçim listesi - dosyanın içinde bulunduğu dizinin seçilebilmesini sağlar.

Dosya Listesi seçim listesi - istenen dosyanın o dizindeki tüm diğer dosyalar arasından seçilebilmesini sağlar. Dosya Listesi aracından seçim yapıldıkça, Dosya Adı aracının içeriği de kendiliğinden değişmektedir.

Tamam düğmesi - seçilen dosyayı çalışma sayfasına yükler.

Vazgeç düğmesi - dosya açma işlemini iptal eder.

Tamam ya da vazgeç düğmesine basılır basılmaz dosya açma alt penceresi kapanır. Tamam düğmesi seçilmiş dosyayı çalışma sayfasına yükler.

 

3.3.1.3. Kaydet · Ctrl S

Çalışma sayfası içindeki yazının bir dosyaya kaydedilmesini sağlar. Eğer üzerinde çalışılan metin, programın başlar başlamaz açtığı ya da Yeni komutuyla açılmış boş bir sayfaya yazılmışsa ve henüz hiç kaydedilmemişse; bu komut ekrana önce Dosya Kayıt alt penceresini getirmektedir. Bu alt pencerenin yapısı ve kullanımı, Dosya Açma alt penceresiyle aynıdır, yalnızca Aç düğmesinin yerinde Kaydet düğmesi bulunmaktadır. Dosya adı aracının içeriği, metnin hangi dosya adıyla kaydedileceğini belirlemektedir.

Kaydet düğmesine basılır basılmaz dosya kayıt alt penceresi kapanır. Çalışma sayfası içindeki metin, yazılmış ya da seçilmiş olan dosyanın adıyla kaydedilmiştir.

Eğer Çalışma Sayfasında Aç komutuyla yüklenmiş bir dosya varsa, ya da açık dosya o çalışma sırasında önceden kaydedilmişse, Kaydet komutu ekrana Dosya Kayıt alt penceresini getirmez, Çalışma Sayfasındaki metin açık olan dosyanın adıyla kaydedilir.

 

3.3.1.4. Farklı Kaydet · Ctrl K

İşlevi Kaydet komutununkiyle aynıdır. Yalnızca, bu komut her ne olursa olsun ekrana Dosya Kayıt alt penceresini getirmekte, böylece kullanıcının kaydedeceği dosya adını değiştirebilmesi olanaklı olmaktadır.

 

3.3.1.5. Yazıcıya Gönder · Ctrl P

Çalışma sayfası içindeki metnin yazıcıdan kağıda bastırılmasını sağlar. Bu komut ekrana Basım alt penceresini getirir. Basım alt penceresi içindeki araçlar sırasıyla şöyledir:

Yazıcı Seçimi seçim listesi - sisteme bağlı yazıcıların arasından seçim yapılabilmesini sağlar.

Kopya Sayısı sayı alanı - basımın kaç kopya olacağını belirtir.

Seçili metin işaretleme - yalnızca seçilmiş metnin basılıp basılmayacağını gösterir.

Tamam düğmesi - yazdırma işlemini başlatır.

Vazgeç düğmesi - yazdırma işlemini iptal eder.

Tamam ya da vazgeç düğmesine basılmasıyla birlikte basım alt penceresi kapanır. Basım işleminin geri kalanı Windows tarafından üstlenilmektedir.

 

3.3.1.6. Kabartma Bas · Ctrl E

Çalışma sayfası içindeki metnin kabartma yazıcıdan kağıda bastırılmasını sağlar. Bu komut ekrana Kabartma Basım alt penceresini getirir. Kabartma Basım alt penceresi içindeki araçlar sırasıyla şöyledir:

Satır Genişliği sayı alanı - kabartma yazıcıdaki kağıdın satır genişliğini belirtir.

Satır Sayısı sayı alanı - kabartma yazıcıdaki kağıda sığan satır sayısını belirtir.

Kopya Sayısı sayı alanı - basımın kaç kopya olacağını belirtir.

Seçili metin işaretleme - yalnızca seçilmiş metnin basılıp basılmayacağını gösterir.

Kısaltma işaretleme - basımın Braille Türkçe kısaltma kurallarına göre kısaltılıp kısaltılmayacağını gösterir.

Tamam düğmesi - yazdırma işlemini başlatır.

Vazgeç düğmesi - yazdırma işlemini iptal eder.

Tamam ya da vazgeç düğmesine basılmasıyla birlikte basım alt penceresi kapanır. Basım işleminin geri kalanı Konuşan Defter Dos sürümü yazıcı basım programınca üstlenilmektedir.

 

3.3.1.7. E-Posta Gönder · Ctrl M

Çalışma sayfası içindeki yazının internet üzerinden elektronik posta olarak gönderilmesini sağlar. Bu komut ekrana önce Posta Adres alt penceresini getirmektedir. Bu alt pencerenin içinde tek bir adres yazı alanı ve Tamam düğmesi bulunmaktadır. Tamam düğmesi ya da Enter tuşuna basıldığında, program, çalışma sayfası içindeki metni, belirtilmiş olan adrese postalar. Elektronik postanın konu bölümü, çalışma sayfasındaki metnin ilk satırına yazılmalıdır.

Bu komut verildiğinde, bilgisayarınız internete bağlı değilse, program önce internet bağlantı penceresini ekrana getirmektedir.

 

3.3.1.8. Bilgi · Ctrl I

Çalışma sayfasında yüklü olan dosya hakkında bilgi verir.

 

3.3.1.9. Çıkış · Alt X

Konuşan Defter programının çalışmasını sona erdirir. Program önce kullanıcıya çıkmak isteyip istemediğini sorar. Çıkış onayının ardından, sayfa içinde o an açık olan dosyada bir değişiklik yapılmışsa, ekrana Dosya Kayıt Onay Penceresi gelir.

 

3.3.1.10. Açılmış Dosya Listesi

Konuşan Defter her yeni dosya yüklediğinde, bu dosyaya daha sonra kolayca ulaşılabilmesi için onu Açılmış Dosya Listesine ekler. Bu liste içinde, son açılmış beş dosyanın adı açılış sırasına göre bulunmakta ve bu adlar Dosya menüsü içinde, Bilgi ile Çıkış komutlarının arasına yerleştirilmektedir. Menü içindeki dosya adlarından birisini seçmek, o dosyanın hızlı yüklenmesini sağlamaktadır.

 

3.3.2. Düzen Menüsü

Çalışma sayfası içindeki metnin düzenlenmesi için gereken komutları içerir. Düzen menüsü komutları şunlardır:

 

3.3.2.1. Geri Al · Ctrl Z

Son yapılmış metin düzenleme işlemini geri alır.

 

3.3.2.2. Kes · Ctrl X

Seçilmiş metni metinden çıkartır ve Windows ara belleğine yapıştırır. Metin seçimi için önce imleç seçilecek alanın başına götürülür, daha sonra, shift tuşu basılı tutulurken, imleç istenen alanın sonuna taşınır. Bu işlem ile kesilmiş metin, başka Windows uygulamaları içine de yapıştırılabilir.

 

3.3.2.3. Kopyala · Ctrl C

Seçilmiş metni metinden çıkartmadan Windows ara belleğine yapıştırır. Metin seçimi kesme işleminde olduğu gibidir. Bu işlem ile kopyalanmış metin, başka Windows uygulamaları içine de yapıştırılabilir.

 

3.3.2.4. Yapıştır · Ctrl V

Kesilmiş ya da kopyalanmış metni, imlecin bulunduğu yere yapıştırır. Bu işlem, Konuşan Defter dışındaki uygulamalardan kesilmiş ya da yapıştırılmış metinlerin de sayfa içine alınabilmesine olanak tanımaktadır.

 

3.3.2.5. Tümünü Seç · Ctrl A

Kesme ya da kopyalama işleminden önce sayfa içindeki tüm metnin hızlıca seçilebilmesini sağlar.

 

3.3.2.6. Seçileni Oku · Ctrl R

Seçilmiş metni konuşarak, seçimin doğru yapılıp yapıladığının denetlenmesini sağlar.

 

3.3.3. Arama Menüsü

Üzerinde çalışılan metin içinde istenen metin parçalarının aranması ya da başka metinlerle değiştirilmesi için gereken komutları içerir. Arama menüsü komutları şunlardır:

 

3.3.3.1. Bul · Ctrl F

Metin içinde bir metin parçasının imleç konumundan başlayarak aranmasını sağlar. Bu komut önce ekrana Bul alt penceresini getirmektedir. Bul alt penceresi içindeki araçlar sırasıyla şunlardır:

Metin yazı alanı - aranacak metni içerir.

Harf Biçimi işaretleme - arama sırasında büyük küçük harf yazımına duyarlı olunmasını belirler.

Tam Sözcük işaretleme - arama sırasında istenen metin parçasının yalnızca tam sözcük olarak yazıldığı yerlerin bulunmasını ifade eder.

Bul düğmesi - arama işlemini başlatır.

Vazgeç düğmesi - işlemi iptal eder.

Bul ya da vazgeç düğmesine basılmasıyla birlikte arama alt penceresi kapanır. Bul düğmesi, arama başarılı olduysa, imleci istenen metnin bulunduğu yere taşımaktadır.

 

3.3.3.2. Sonrakini Bul · Ctrl G

Son yapılmış arama işleminin, imleç konumundan başlayarak yeniden yapılmasını sağlar.

 

3.3.3.3. Değiştir · Ctrl H

Metin içinde bir metin parçasının imleç konumundan başlayarak aranmasını, bulunduğu yerde de başka bir metin parçasıyla değiştirilmesini sağlar. Bu komut önce ekrana Değiştirme alt penceresini getirmektedir. Değiştirme alt penceresi içindeki araçlar sırasıyla şunlardır:

Bulunacak Metin yazı alanı - aranacak metni içerir.

Yeni Metin yazı alanı - bulunan metnin yerine konacak yeni metni içerir.

Harf Biçimi işaretleme - arama sırasında büyük küçük harf yazımına duyarlı olunmasını belirler.

Tam Sözcük işaretleme - arama sırasında istenen metin parçasının yalnızca tam sözcük olarak yazıldığı yerlerin bulunmasını ifade eder.

Sor işaretleme - değiştirme işlemi yapmadan önce kullanıcıdan onay alınmasını belirler.

Tümü işaretleme - işlemin metnin sonuna gelene kadar yinelenmesini ifade eder.

Değiştir düğmesi - değiştirme işlemini başlatır.

Vazgeç düğmesi - işlemi iptal eder.

Bul ya da vazgeç düğmesine basılmasıyla birlikte değiştirme alt penceresi kapanır. Değiştir düğmesi, arama başarılı olduysa, imleci istenen metnin bulunup değiştirildiği yere taşımaktadır.

 

3.3.3.4. Satır Bul · Ctrl L

İmleçin istenen satırın başına gitmesini sağlar. Bu komut ekrana önce Satır Bulma alt penceresini getirmektedir. Bu pencere içinde bulunan araçlar sırasıyla şunlardır:

Bulunacak Satır yazı alanı - İmleçin gitmesi istenen satırın numarasının yazılacağı alandır.

Tamam düğmesi - İmleçi istenen satıra götürür.

Tamam düğmesine basılır basılmaz, satır bulma alt penceresi kapanmaktadır.

 

3.3.4. Metin Menüsü

Üzerinde çalışılan metnin biçimlendirilmesine dönük komutları içerir. Metin menüsündeki komutlar şunlardır:

 

3.3.4.1. Bilgi · Alt I

Etkin olan yazı ayarlarını bildirir.

 

3.3.4.2. Karakter · Alt F

Yazı karakteri seçim listesi aracını etkin hale getirir.

 

3.3.4.3. Büyüklük · Alt S

Karakter büyüklüğü sayı alanı aracını etkin hale getirir.

 

3.3.4.4. Koyu · Alt B

Seçili metni koyulaştırır, koyu ise normal hale getirir. Seçilmiş bir metin yoksa, ardından yazılacak yazının biçimini ayarlar.

 

3.3.4.5. İtalik · Alt T

Seçili metni italikleştirir, italik ise normal hale getirir. Seçilmiş bir metin yoksa, ardından yazılacak yazının biçimini ayarlar.

 

3.3.4.6. Altı Çizili · Alt U

Seçili metnin altını çizer, altı çizili ise normal hale getirir. Seçilmiş bir metin yoksa, ardından yazılacak yazının biçimini ayarlar.

 

3.3.4.7. Hizalama · Alt O

Sayfa üzerinde imlecin bulunduğu paragrafın hizalamasını ayarlar. Hizalama için üç ayar sözkonusudur: Sola dayalı, ortalı ve sağa dayalı. Hizalama komutunun menü içerisindeki adı, geçerli olan ayara göre değişmektedir.

 

3.3.4.8. Cetvel · Alt C

Sayfa üzerinde imlecin bulunduğu paragrafın genişliğini ve sayfa kenar boşluklarını ayarlar. Cetvel komutu, önce ekrana Cetvel alt penceresini getirmektedir. Bu alt pencere üzerindeki araçlar sırasıyla şunlardır:

Sağ Sınır yazı alanı - Paragrafın sağ sınırının cm. olarak ölçüsünü ifade eder.

Sol Sınır yazı alanı - Paragrafın sol sınırının cm. olarak ölçüsünü ifade eder.

Paragraf yazı alanı - Paragraf başlangıcının sağ sınırının cm. olarak ölçüsünü ifade eder.

Tamam düğmesi - paragraf ayarlarını yapar.

Tamam düğmesine basılır basılmaz, cetvel alt penceresi kapanmaktadır.

 

3.3.5. Konuşma Menüsü

Çalışma sayfası ya da diğer yazı alanı araçları içindeki metinleri dinlerken, konuşmayı denetlemek için gereken komutları içerir. Konuşma menüsündeki komutlar şunlardır:

 

3.3.5.1. Okumaya Başla · F1

İmlecin bulunduğu yerden başlayarak metni okur. Bu okumayı durdurmak için herhangi bir tuşa basmak yeterlidir.

 

3.3.5.2. Önceki Sözcük · F2

İmlecin bulunduğu sözcüğün bir öncesindeki sözcüğü okur. imleci de o süzcüğün başına çeker.

 

3.3.5.3. Şimdiki Sözcük · F3

İmlecin üzerinde bulunduğu sözcüğü okur. İmleç konumu değişmez.

 

3.3.5.4. Sonraki Sözcük · F4

İmlecin bulunduğu sözcüğün bir sonrasındaki sözcüğü okur. İmleci de o süzcüğün başına götürür.

 

3.3.5.5. Önceki Tümce · Ctrl F2

İmlecin bulunduğu tümcenin bir öncesindeki tümceyi okur. İmleci de o tümcenin başına çeker.

 

3.3.5.6. Şimdiki Tümce · Ctrl F3

İmlecin üzerinde bulunduğu tümceyi okur. İmleç konumu değişmez.

 

3.3.5.7. Sonraki Tümce · Ctrl F4

İmlecin bulunduğu tümcenin bir sonrasındaki tümceyi okur. İmleci de o tümcenin başına götürür.

 

3.3.5.8. Önceki Satır · Shift F2

İmlecin bulunduğu satırın bir öncesindeki satırı okur. İmleci de o satırın başına çeker.

 

3.3.5.9. Şimdiki Satır · Shift F3

İmlecin üzerinde bulunduğu satırı okur. İmleç konumu değişmez.

 

3.3.5.10. Sonraki Satır · Shift F4

İmlecin bulunduğu satırın bir sonrasındaki satırı okur. İmleci de o satırın başına götürür.

 

3.3.5.11. Önceki Paragraf · Ctrl Shift F2

İmlecin bulunduğu paragrafın bir öncesindeki paragrafı okur. İmleci de o paragrafın başına çeker.

 

3.3.5.12. Şimdiki Paragraf · Ctrl Shift F3

İmlecin üzerinde bulunduğu paragrafı okur. İmleç konumu değişmez.

 

3.3.5.13. Sonraki Paragraf · Ctrl Shift F4

İmlecin bulunduğu paragrafın bir sonrasındaki paragrafı okur. İmleci de o paragrafın başına götürür.

 

3.3.5.14. Etkin Kontrol · F5

Etkin konumdaki araçla ilgili bilgi verir.

 

3.3.5.15. İmleç Konumu · F6

imlecin sayfa üzerindeki satır ve sütun numaralarını söyler.

 

3.3.5.16. Klavye Durumu · F7

Klavye üzerindeki INSERT, CAPSLOCK ve NUMLOCK tuşlarının açık ya da kapalı durumlarını söyler.

 

3.3.5.17. Sesi Kapat, Sesi Aç · F10

Programı tamamen sessiz çalışma moduna geçer. Yeniden sesli çalışma moduna geçmek için, tekrar F10 tuşuna basmak ya da F1 ile konuşma başlatmak gereklidir.

 

3.3.6. Klavye Menüsü

Konuşan Defter içinde çalışırken hem normal bilgisayar klavyesi dizilimini, hem de Braille klavye dizilimini kullanmak olanaklıdır. Bu menü içinde bulunan klavye ayar komutları şunlardır:

 

3.3.6.1. Standart · Ctrl Alt N

Aktif klavyeyi işletim sisteminin kullandığı normal bilgisayar klavyesine ayarlar.

 

3.3.6.2. Braille · Ctrl Alt B

Aktif klavyeyi Braille klavye olarak çalıştırır. Braille klavyenin ayarları Tuş Dizilimi komutu ile yapılmaktadır.

 

3.3.6.3. Tuş Dizilimi · Ctrl Alt K

Braille klavye tuşlarının hangileri olacağını belirler. Bu komut ekrana önce Braille Klavye alt penceresini getirmektedir. Bu pencere içinde bulunan araçlar sırasıyla şunlardır:

Braille Tuşları yazı alanı - Braille klavye olarak kullanılacak olan tuşlar, aralık bırakmadan ve 1, 2, 3, 4, 5, 6 sırasıyla yazılmaktadır. Braille klavye tuşu olarak yalnızca harf tuşları kullanılabilir. Bu alanın ilk değeri : D S A J K L dir.

Tamam düğmesi - Braille klavye ayarlarını kaydeder.

Tamam düğmesine basılır basılmaz, braille klavye alt penceresi kapanmaktadır.

 

3.3.7. Araçlar Menüsü

Programın kullanımına dönük ayarların ve ek araçların bulunduğu menüdür. Bu menüdeki komutlar şunlardır:

 

3.3.7.1. Ayarlar · Ctrl Alt A

Programın çalışırken gösterdiği bazı davranışları kullanıcının istediği şekilde değiştirebilmesini sağlar. Bu komut ekrana önce Ayarlar alt penceresini getirmektedir. Bu alt pencere içindeki araçlar sırasıyla şunlardır:

Menü Açıldığında işaretleme - her menü açılışında sesli uyarı verilmesini ayarlar.

Menü Etkinleştiğinde işaretleme - her menü komutu etkinleştiğinde sesli uyarı verilmesini ayarlar.

Pencere Açıldığında işaretleme - her yeni alt pencere açılışında sesli uyarı verilmesini ayarlar.

Fare Üzerindeyken işaretleme - fare bir araçın üzerinde gittiğinde sesli uyarı verilmesini ayarlar.

Kontrol Etkinleştiğinde işaretleme - her etkin kontrol değişiminde sesli uyarı verilmesini ayarlar.

Tuşa Basıldığında işaretleme - klavyeden her tuşa basıldığında basılan tuşun söylenmesini ayarlar.

Sözcük Yazıldıktan Sonra işaretleme - klavyeden her yeni sözcük yazıldığında, boşluk tuşuna basıldıktan sonra sözcüğün söylenmesini ayarlar.

Yeni Satıra Geçildiğinde işaretleme - imlecin her yeni satıra geçişinde yeni satırın okunmasını ayarlar.

Özel işaretleri de, işaretleme - metin okuma sırasında özel işaretlerin de okunmasını ayarlar.

Okuma Hızı yazı alanı - Programın konuşma hızını içerir.

Dene düğmesi - Okuma hızı yazı alanındaki değeri kaydetmeden önce hızın dinlenerek denenmesini sağlar.

Ses Yüksekliği yazı alanı - Hoparlörün ses yüksekliğini belirler. 0 değeri ile hoparlör kapatılırken, maksimum ses için 100 değeri verilmelidir.

Dene düğmesi - Ses yüksekliği yazı alanındaki değeri kaydetmeden önce sesin dinlenerek denenmesini sağlar.

E Posta Adresi yazı alanı - Elektronik posta iletilerinde belirtilmek üzere kullanıcının posta adresini tutar. E-Posta ile ilgili komutları kullanmadan önce, bu alanı kendi E-Posta adresiniz ile doldurmanız gerekmektedir.

Tamam düğmesi - Değiştirilen ayarları kaydeder.

Tamam düğmesine basılmasıyla birlikte, Ayarlar alt penceresi kapanır.

 

3.3.7.2. Özel Söylenişler · Ctrl Alt O

Programın konuşurken dikkat etmesi gereken özel söylenişleri ayarlar. Bu özel söylenişler ile programa, kısaltmaları, yabancı dillerdeki sözcükleri, bazı özel sözcükleri ya da satranç notasyonu gibi özel işaret dizilerini nasıl okuması gerektiği öğretilmektedir.

Bu komut ekrana Özel Söylenişler alt penceresini getirmektedir. Bu alt pencere içindeki araçlar şunlardır:

Ara yazı alanı - Konuşurken dikkat edilecek kısaltma, yabancı sözcük, özel sözcük ya da özel işaret dizisini içerir. Örneğin Mr.

Söyle yazı alanı - Ara yazı alanındaki metnin, sesli karşılığını içerir. Örneğin Mistır.

Ara ve Söyle yazı alanları ekranda bir çift oluşturacak şekilde yan yanadırlar ve bu çiftlerden alt alta birden fazla yaratmak mümkündür. Bu şekilde yaratılmış çiftler, pencere içinde bir özel söyleniş tablosu oluştururlar. Özel söyleniş tablosu, pencere içinde etkin duruma geçtiğinde ·Tablo şeklinde bir sinyal duyulmaktadır.

Ara yazı alanına bir giriş yapıldıktan sonra Enter tuşuna basılınca, eşi olan Söyle yazı alanı etkinleşmektedir. Söyle yazı alanında Enter tuşuna basılmasıyla ise, bir alttaki çiftin Ara yazı alanı etkinleşmekte; eğer altta yeni bir çift yoksa, yeni bir Ara Söyle çifti yaratılarak listeye eklenmektedir.

Ekle düğmesi - Pencereye yeni birer Ara ve Söyle yazı alanı çifti ekler.

Sil düğmesi - imlecin üzerinde bulunduğu Ara ve Söyle çiftini pencereden silerek özel söylenişler listesinden çıkartır.

Çıkış düğmesi - Özel Söylenişler alt penceresini kapatır.

 

3.3.7.3. Hesap Makinası · Ctrl Alt H

Kullanıcının dört işlemi yapabileceği bir hesap makinasını ekrana getirir. Standart bir hesap makinası ile aynı şekilde kullanılan olan bu araç içinde şu düğmeler vardır:

sıfırdan dokuza rakam düğmeleri.

artı, eksi, çarpı ve bölü işlem düğmeleri.

nokta düğmesi - ondalık işareti olarak kullanılır.

eşit tuşu - hesaplamayı yaptırmak için kullanılır.

C tuşu - belleği silmek için kullanılır.

Bilgi düğmesi - ekranda yazılı sayıyı okur.

Çıkış düğmesi - hesap makinasını kapatır.

Hesap makinası kapanırken, ekrandaki son işlemin sonucunu da ara belleğe almaktadır. Bu sonucu metin yapıştırma komutunu vererek çalışma sayfasına eklemek olanaklıdır.

 

3.3.7.4. Saat · Ctrl Alt S

Sistemde ayarlı olan saati söyler.

 

3.3.7.5. Tarih · Ctrl Alt T

Sistemde ayarlı olan tarihi söyler.

 

3.3.8. Yardım Menüsü

Konuşan Defter kullanımına dair yardım komutlarını içerir. Bu komutlar şunlardır:

 

3.3.8.1. Yardım Dinle · Ctrl F1

Şu an dinlemekte olduğunuz Yardım metnini okur. Bu metin çalışma sayfası içine Yardım metnini yükler. Yeniden Ctrl F1 tuşlarına basılmasıyla birlikte çalışma sayfası, yardım komutunu vermeden önceki haline dönecek ve çalışmakta olduğunuz dosya sayfaya yüklenecektir.

 

3.3.8.2. Komut Listesi · Alt F1

Sistem menüsündeki komutlarla ilgili bilgilere hızlı ulaşım sağlar. Bu komut ekrana önce Komut Listesi alt penceresini getirmektedir. Bu penceredeki araçlar sırasıyla şunlardır:

Menü seçim listesi - istenen komutun bulunduğu menünün seçilmesini sağlar.

Komut seçim listesi - hakkında bilgi alınacak komutun seçilmesini sağlar.

Bilgi yazı alanı - Seçilen komut hakkında ayrıntılı bilgi verir.

Tamam düğmesi - Komut Listesi penceresini kapatır.

 

3.3.8.3. Sesli Uyarı Listesi · Shift Ctrl F1

Program çalışması sırasında duyulan çeşitli sesli uyarıların anlamlarıyla ilgili bilgi verir. Bu komut ekrana önce Sesli Uyarılar alt penceresini getirmektedir. Bu penceredeki araçlar sırasıyla şunlardır:

Sesli Uyarı seçim listesi - hakkında bilgi istenen sesli uyarının seçilmesini sağlar.

Sesli Uyarı Açıklama yazı alanı - seçili sesli uyarı hakkında bilgi içerir.

Tamam düğmesi - Sesli Uyarılar alt penceresini kapatır.

 

3.3.8.4. Konuşan Defter Hakkında · Shift F1

Ekrana Konuşan Defter Bilgi alt penceresini getirmektedir. Bu pencere içinde programla ilgili bilgiler ve kayıtlı kullanıcının adı duyulur. Defter Bilgi alt penceresi üzerindeki tek araç olan Tamam düğmesi ile kapatılabilir.

3.3.8.5. Algoritma'ya Mesaj Gönder

Bu komut Defter'in çalışma sayfası içine yazmış olduğunuz düşüncelerinizi içeren metni, otomatik olarak bize iletecektir. Ancak bu komutu verimli kullanmak için, önce, Ayarlar penceresine eklenen bir yazı alanı içine, kendi E-Posta adresinizi yazmanız gerekmektedir.

Geri dön

%%%% %%% %%%