Ankara etkinliklerine dönüş Geri dön

BİLGİSAYARIN GÖRME ENGELLİLERİN EĞİTİM VE İSTİHDAMINA KATKISI


  Bilindiği gibi eğitim ve istihdam birbiriyle iç içe geçmiş iki konudar. Eğitim, günümüzde istihdama yönelik verilmektedir. Ayrıca, göörmeyenlerin hem eğitim hem de istihdam alanında karşılaştıkları temel sorun aynıdır: Görmeyenlerin normal yazıyı okuyamaması ve yazamaması. Bu nedenle istihdam ve eğitimi birlikte ele almayı düşündük. Ancak daha iyi anlaşılması açısından bilgisayarın eğitime olan katkısıyla istihdama olan katkısını ayrı ayrı değerlendirmeyi uygun bulduk.

Okumasız ve yazmasız bir eğitim düşünülemez. Gerçi görmeyen öğrencilere ilk öğretim döneminde braille alfabesi adı verilen, noktalardan oluşan bir yazı öğretilmektedir. Ancak bu yazının öğrenilmesi hem çok zordur, hem de bu yazıyla yazılmış kitap sayısı çok azdır. Üstelik bu yazıyı yazmak için bazı araçlar gerektiğinden kullanımı hiç pratik değildir. Fakat bilgisayar kullanımı bu sorunu nerdeyse tamamen ortadan kaldırmıştır. Görmeyen öğrenci artık bilgisayar ortamında okunabilecek şekilde hazırlanmış ders kitaplarını internet aracılığıyla bilgisayarına kaydederek veya CD. şeklinde satınalarak okuma eksikliğinin eğitimde yarattığı sorunu yok etmiştir. Not almak, otuz kişilik bir sınıfta gürültülü bir braille yazıcısıyla kesinlikle mümkün değilken, bir dizüstü bihgisayarla öğrenci hem sessizce not alabilmekte, hem de notlarını daha sonra kendisi dinleyebilmektedir. Sınavlarda ve ödev hazırlamakta bilgisayarın kullanılması görmeyen öğrencinin başkalırına bağımlı olması ve bu yüzden sözlü sınaba girmek zorunda kalması sorununu tamamen ortadan kaldırmıştır.

Görme engelli öğrencinin karşılaştığı bir diğer sorun, özellikle fen bilimlerine ilişkin derslerin tahtaya yazılmak suretiyle anlatılması yüzünden bu derslerin görmeyenler tarafından anlaşılamamasıdır. Bu sorun da bilgisayar ortamnında hazırlanmış görmeyenlere yönelik eğitim programlarıyla kolayca aşılabilir. Fizik, kimya, biyoloji, mühendislik, tıp gibi dallarda eğitim veren yüksek öğrenim programlarını görme engelli öğrencilerinÖ.S.S. sınavlarında tercih etmeleri bile mümkün bulunmazken, bilgisayar bu yolu da görmeyenlere açabilecektir. Bugün mühendislik alanında bilgisayarla çizimler yapmak, bunları kontrol etmek olanaklı dduruma gelmiştir.

Bilgisayarın görmeyenlerin eğitimine yapacağı en önemli katkı, onları yatılı okullara mahkûm olmaktan kurtaracak olmasıdır. Bugün görme engellilere eğitim, özel donanım ve uzman eğiticiler gerektiğinden yatılı okullarda verilmektedir. Bu ise, küçük yaşta ailesinden ve çevresinden koparılan öğrencinin ileriki yaşamında büyük psikolojik ve sosyolojik sorunlara neden olmakta, adeta bir körler toplumu oluşması gibi hiç istenmeyen bir sonuca yol açmaktadır. Oysa her görmeyen öğrenciye bir bilgisayar sağlanması, onun kendi ailesi yanında, yaştaşı gören öğrencilerle birlikte eğitim görmesini sağlayacaktır.

Bilgisayarın görmeyenlerin eğitimine katkılarını bu biçimde özetledikten sonra istihdam alanında yapacağı katkıları çıkarsamak zor olmayacaktır. İstihdam alanında da temel sorun normal yazının okunamaması ve yazılamamasıdır. Bilgisayar sayesinde bu sorun çözüleceğine göre görme engelli bir kişinin evrak incelemesi ve düzenlemesi, form doldurması, dosya taraması, not alması, dikte edilen yazıları yazması; dolayısıyla büro memurluğu, sekreterlik gibi işleri yapması hiç de zor olmayacaktır. Ayrıca yüksek öğrenim gerektiren (abukatlık, muhasebecilik gibi) işleri yapması da mümkün olacak; böylece görme engelli kişi santral memurluğuna mahkûm olmaktan kurtulacaktır. Yukarıda da belirtildiği gibi mühendislik ve fen vilimlerine ilişkin diğer alanlarda çalışma olanağı bilgisayar sayesinde açılmıştır.
Son olarak bilgisayar bizzat görmeyenler için istihdam alanı oluşturmaktadır. Görmeyenler bilgisayar operatörlüğü ve programcılığı yapabilirler. Bunun örnekleri az da olsa ülkemizde bulunmaktadır.

Bilgisayar, anlaşılacağı gibi, görme engellilerin eğitim ve istihdamını bugünkü durumun kat kat üstüne çıkaracaktır. Ancak bir arkadaşımla yaptığım bir tartışmayı kısaca anlatarak yukarda anlatmaya çalıştığım sorunlardan çok daha temel nitelikteki bir sorunun altını çizmeden konuşmamı bitirmek istemiyorum. Ben görmeyenlerin bilgisayar sayesinde mühendislik bile yapabileceklerini anlatırken arkadaşım: "Peki," dedi, "Bilgisayarla çizim yapacağınızı inandık. Bu çizimleri kontrol edebileceğinize de inandık. Ama ben sana nasıl güveneceğim?" İşte temel sorunumuz budur. Gören insanların bizim iş üretebileceğimize güvenmemeleri... Bu konuda önce kendimize güvenip çaba göstererek o insanların da güvenini kazanmak bize düşüyor.

Avukat Ali CENGİZ

Geri dön

%%%% %%% %%%