Ana Sayfaya Dön     Yazılar Sayfasına dön

  Türkiye Bilişim Derneği

Görme Engelliler için Bilişim Çalışma Grubu

2003 İnternet Haftası Görme Engelliler Etkinlik Programı Özeti

 

Tarih: 19 Nisan 2003

Saat: 09:00 - 18:00

Yer: Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Konferans Salonu - Bakanlıklar / ANKARA

 

            TBD bünyesinde çalışmalarını sürdürmekte olan Görme Engelliler İçin Bilişim Çalışma Grubu tarafından hazırlanan “Beyaz Bastondan Beyaz Klavyeye” başlıklı etkinlik saat 09-00’da katılımcıların kayıt işlemleri ile başladı.

 

            Toplantı, saygı duruşundan sonra yapılan açılış konuşmalarıyla devam etti. İlk konuşma  GEBÇG Başkanı Sayın Aykut Engüçlü tarafından yapıldı. Sayın Engüçlü yaptığı konuşmada şu konulara değindi:

“Bugün burada enine boyuna tartışmaya çalışacağımız konu bilişim konusu. Bilgiye erişmek bizler için çok önemli. Kitaba erişmek, gazeteye erişmek, kendi aramızda yazışmak çok önemli. Biz istiyoruz ki görme engelliler bilişim alanında daha fazla yer alsınlar, bu sayede seslerini topluma daha çok duyursunlar. Bizler bu konuda öncülük yapmaya çalışıyoruz. Görme engelliler alanında çalışan tüm kurum ve kuruluşların bir araya gelmesini ve bu alanda el ele vermesini bekliyoruz.”

            Sonraki konuşmacı TOBB Bilgi Hizmetleri Dairesi Başkanı Sayın Anıl Çekiç konuşmasında şu konulara dikkat çekti:

“Bilgisayarların günlük yaşamı ne derece basitleştirdiği ve bütün insanlar arasında her nerede olurlarsa olsunlar internet aracılığı ile iletişimi sağladığı aşikârdır. Bahsetmiş olduğumuz demokrasinin vazgeçilmez prensiplerinden birisi olan fırsat eşitliği ilkesi gereğince aynı toplum içerisinde yaşayan herkesin aynı koşullardan yararlanması ve haberleşme ve bilgi alma özgürlüklerini kullanabilmeleri amacıyla azınlıkta kalan kitlelerin de (görme engelli arkadaşlarımız gibi) bilişim dünyasına dahil olabilmesi için, bilişim teknolojilerinde teknoloji liderleri tarafından gerekli ayarlamaların yapılması ve görme engellilere yönelik mevcut bilişim imkanlarının kullanımının yaygınlaştırılması gerekmektedir. Bu şekilde görme engelli arkadaşlarımızın bilgiye daha rahat ulaşabilmeleri sonucunda hem kişisel gelişimleri için inanılmaz bir atılım yapılmış olacak hem de alınmış olan eğitimin insan kaynağı olarak geri döndürülebilmesi konusunda önemli adımlar atılmış olacaktır.”

            Türkiye Bilişim Derneği yönetim kurulu başkanı Sayın Rahmi Aktepe ise, “TBD’nin  bir çok alanda  çalışma grupları var. Bilişimle ilgili tüm faaliyetleri çalışma grupları kanalı ile yürütülmektedir. Bu gruplardan sonuncusu ve en çok önemsediğimiz Görme Engelliler İçin Bilişim Çalışma Grubu geçen yıl olduğu gibi bu yıl da bu etkinliği gerçekleştirmiştir.” şeklinde konuştu. Ayrıca Sayın Aktepe konuşmasında şu konulara değindi:

“...Evlerimize kadar giren bilgisayarlar, internetin yaygınlaşması ile bilgiye ulaşmamızı son derece kolay hale getirmiştir. Yaşayan herkesin bilgiye ulaşma hakkı vardır. Görme engelliler de bu hakka sahiptir. İyi bir eğitim ve bilgiye ulaşma aracı olan bilgisayarların engelliler için teknolojik gelişmelerden de yararlanarak etkin kullanım çabaları dünyada yaygındır. Türkiye’de de görme engellilere yönelik mevcut bilişim imkânlarının kullanımının yaygınlaştırılması gerekmektedir.”

            Türkiye’de, ilk kez görme engelli Milletvekili seçilen Sayın Lokman Ayva yoğun işleri nedeniyle bu çalışmaya katılamadı. Sayın Ayva’nın gönderdiği mesaj Sayın Lütfiye Kelleci tarafından okundu. Mesajda şu konular vurgulanıyor:

“Bilişim teknolojilerinden yararlanabiliyor olmak görme engellilerin yaşamı için oldukça önemli bir adımdır. Önümüzdeki uzun yolun bu önemli adımın ışığı ile aydınlanması ümidiyle başarılar dilerim.”

            Diyarbakır AKP Milletvekili Aziz Akgül ise yaptığı konuşmada:

“...Öyle görüyorum ki görme engelli vatandaşlarımız da bu bileşim teknolojilerinin mutlak suretle kullanılması gerektiği noktasında bir anlayış hakim. Bu yönde gerek Türkiye Bilişim Derneği gerekse Görme Engelliler İçin Bilişim Çalışma Grubunun Türkiye Büyük Millet Meclisi nezdinde hükümetimiz nezdinde atmak istedikleri adınlar noktasında yapmamız gereken bir çalışma olduğunda ve hukuki düzenlemelerle ilgili olarak Elektronik Demokrasi Grubu başkanı olarak sizlerin emrinde olduğumuzu ifade etmek istiyorum.”

            Konuşmaların ardından sunumlar bölümüne geçildi. İlk bölümde S. Sedat Türkeri ve İbrahim Elibal tarafından hazırlanan Görme Engelliler İçin Elektronik Kütüphane projesi sunuldu. İlk konuşmacı olan S. Sedat Türkeri Braille hazırlanan ilk kütüphanelerin 1800’lü yıllara kadar uzandığını, matbaacılık alanında oluşan ilerlemelerin de son 25-30 yıl içinde geliştiğini, bilişim teknolojilerinin bu alana girmesinin de 1987 yılında IBM firmasının öncülüğünde olduğunu belirtdi. S. Sedat Türkeri ayrıca, dünya üzerinde görmeyenler için elektronik kütüphanelerin hızla yaygınlaştığına dikkat çekti.

            İbrahim Elibal ise internetin görme engellilerin bilgiye ulaşma konusunda oldukça önemli olduğunu vurguladı. İnternetin kullanılmasıyla görme engellilerin elektronik ve sesli kitaplara rahatça ulaşabileceklerini, bu kitapları istediklerinde Braille olarak yazıcıdan çıkartabileceklerini söyledi. Elibal bunun yanı sıra, görme engellilerin kullanımına uygun olarak kendi hazırladığı elektronik web sayfasını tanıtarak örnek sayfalar gösterdi. İbrahim Elibal sunduğu bir başka çalışmada ise görme engellilerin ya da okuma güçlüğü çeken kişilerin yararlanacağı CD Kitap projesini tanıttı. Bu projeye göre kitaplar elektronik ortama aktarılarak mp3 çalarlarda, VCDlerde, bilgisayarlarda rahatça kullanılabilmektedir. Elibal hazırladığı CD Kitap çalışmasından örnekler gösterdi. Bu yolla görme engelli kitabı satır satır, sayfa sayfa veya bölüm bölüm takip edebilmektedir. CD kitap projesinin desteklenmesini vurgulayarak sunumunu tamamladı.

            Hukuk köşesinde görme engelli hukukçuların bilgisayardan nasıl yararlanabilecekleri konusunda Av. Turhan İçli bir konuşma yaptı. Bu konuşmada Sayın İçli şunlara değindi:

“ ...Bir hukukçunun öncelikle sürekli kendini yenilemesi, alandaki gelişmeleri yakından izleyerek günü gününe takip etmesi gerekir. İkinci olarak dosya hazırlamaktır avukatın en önemli görevlerinden biri. Üçüncü olarak da bizzat duruşmalara katılmak, müvekkillerle muhatap olurken notlarınızı düzgün almak durumundasınız vb. Bilişim alanındaki gelişmeler, özellikle görme engelliler alanında ortaya çıkan gelişmeler, bir görme engelli avukatın %80 oranında bağımsızlığını elde edeceği koşulları ortaya çıkartmıştır. Görme engelli avukatlar gelişmelere internetten ulaşabilirler, bilgisayar yardımıyla hukuk sistemimize uygun dosyaları hazırlayabilirler."

Görmeyenlerin kullandığı araç-gereçlerin tanıtımı bölümünde Emekli İngilizce öğretmeni Sayın Atilla Sümer, renk tanıma cihazıyla farklı gösteriler yaparak bu cihazın kullanıldığı alanlar hakkında bilgiler verdi. Söz konusu cihaz, yaklaşık 1000 çeşit renk tanıyabilmekte, bunun yanı sıra rengi öğrenilen maddenin renk oran analizini yapabilmektedir. Cihazın ayrıca sıcaklık ölçme, oyunlar, alarm, ses kayıt edebilme fonksiyonları bulunmaktadır. Ancak cihaz tarafından verilen tüm bilgiler kullanıcıya İngilizce konuşma sesiyle iletilmektedir.

            Az görenlerde kullanılan son teknolojik gelişmeleri ve yapılan çalışmalar Dr. Ayşe Turan tarafından sunuldu. Sayın Turan Ankara Numune Hastanesinde kurulan Ulusal Körlükle Mücadele ve Referans Merkezi tarafından yürütülen çalışmalardan bahsederek konuşmasında şunlara değindi:

“Ülkemizde beş yüz bin çocuk ve genç (0-18) az görendir. Bunun beş bin kadarı hiç ışık görmez kördür. Bilişim teknolojisinin acilen ele alıp planlama yapması gereken bu beş yüz bin çocuk ve genç ülkemizin geleceğidir. Bilgisayar teknolojisinin uyarlanarak kullanılması, görmenin rehabilitasyonunu, eğitim ve öğretimin kolaylaşmasını, meslekte kullanımını, meslekte yükselmeyi, sosyal hayatta kullanımını sağlamaktadır.”

            Milliyet Gazetesi yazarlarından Sayın Meral Tamer’in, gazetedeki köşesinde yayınlanan, toplantıya ve çalışma grubuna yönelik makalenin okunmasıyla ve konuşmacılara yöneltilen soruların yanıtlanmasından sonra etkinliğin sabah bölümü tamamlandı.

            Katılımcılara sunulan öğle üzeri ikramlarını müteakip, toplantının ikinci bölümü TBD GEBÇG başkanı Sayın Aykut Engüçlü tarafından hazırlanan projelerin sunumuyla başladı. Sayın Engüçlü ilk olarak, görme engellilerin kullanımı için kendi yazdığı programlardan  “Adam Asmaca” adlı oyun programını tanıttı. Daha sonra yine görme engelliler için hazırlamakta olduğu  “pişti” oyun programının özelliklerini anlattı.Üçüncü sunumunda görme engellilerin eğitimi alanında  önemli bir yazılım hazırlayan Sayın Engüçlü “Test Çözme ” adını verdiği programın özelliklerinden bahsetti.Ses dosyaları üzerinden çalışan bu programla farklı konulardan oluşan test sorularını  bilgisayar kullanarak çözümledi.

            Görme engelli bilgisayar kullanıcılarının yaptıkları gösteri bölümünde Aykut Engüçlü ve İbrahim Elibal tarafından yetiştirilen öğrenciler gösteriler yaptılar. Bu gösterilerden ilki Mithat Enç İlköğretim Okulu 3. sınıf öğrencisi Orkun Sarp tarafından yapıldı. Bu öğrenci “Oku3” isimli Türkçe konuşan programla “ilkokul andımız” bilgisayarda  yazılarak, aynı programla katılımcılara dinletildi. Daha sonra Göreneller Görme Engelliler İlköğretim Okulu 7. Sınıf öğrencisi Gökhan Çapanoğlu tarafından ATATÜRK’ÜN hayatından bir bölüm İngilizce olarak yazıldı. Yazma işlemi bittikten sonra İngilizce olarak dinletildi. Sonraki öğrenci yine Göreneller Görme Engelliler İlköğretim Okulundan 7. sınıf öğrencisi Hüseyin Uslu idi. Bu öğrenci ise görme engelliler için Aykut Engüçlü tarafından hazırlanan hesap makinesi programını kullanarak bir problem çözdü. Bu öğrenciyi Ankara Üniversitesi’nde master yapan Canan Çelik takip etti. Canan Çelik yüksek lisans eğitiminde ve hayatın diğer alanlarında bilgisayarın öneminden bahsetti. Daha sonra kitap ve diğer dokümanları nasıl okuyabildiğini göstermek için Scanner kullanarak bir yazı tarattı.

            Hem üniversite öğrencisi olan hem de programcı olan Hasan Özdemir geliştirmiş olduğu projeleri tanıttı. Bu projelerinden en dikkat çekeni görme engellilerin kullanmış olduğu Jaws ekran okuyucu programıyla uyumlu çalışan ve Barış Bozkurt tarafından geliştirilen Mbrola adlı Türkçe ses motorunu kullanarak „Halaskar“ adını verdiği programdı. Bu program aracılığıyla ekrana gelen yazı ve mesajlar Türkçe olarak duyulabilmektedir. Ayrıca hesap makinesi gibi geliştirdiği yazılımları tanıtan Hasan Özdemir „Halaskar“ adını verdiği programla ilgili tüm yazılım yenilemelerini ücretsiz olarak vereceğini de açıkladı.

            Ankara Güzel Sanatlar Lisesi Müzik bölümü öğrencisi Ali Alparslan Sound Forge  programı ile bir ses dosyasını bilgisayar yardımıyla nasıl yönettiğini anlatarak, uygulamalı  sunum yaptı.

            Toplantının diğer bir bölümünde görme engelliler alanında faaliyet de bulunan kurum ve kuruluşlardan toplantıya katılan temsilciler bilişim alanında yaptıkları çalışmaları sundular. İlk konuşmacı İbrahim Elibal Altı Nokta Körler Derneği Ankara Şubesi’nde yürütülen bilişim çalışmalarını sundu. Sayın Elibal dernekte bilgisayar eğitimlerinin 1996 yılında başladığını, hala bu eğitimlerin sürdüğünü ve bugüne kadar yaklaşık 100 kişinin dernek çatısı altında yetiştirildiğini vurguladı. Ayrıca Sayın İbrahim Elibal Göreneller Görme Engelliler İlköğretim Okulunda yürütülen bilgisayar derslerinden bahsederek, verdikleri bilgisayar eğitimi hakkında bilgi verdi.

            Beyaz Ay derneği adına Sayın Nuri Gürdal yaptığı konuşmada Beyaz Ay derneğinin 1992 yılında kurulduğunu, bunu takiben bilgisayar eğitimlerinin başladığını, 1997 yılında Tophane Belediyesi’nde kurulan Özürlüler Merkeziyle ortaklaşa çalışmalar sürdürdüklerini ve bugüne kadar bir çok kişiye bilgisayar eğitimi verdiklerini açıkladı.

            Antalya Beyaz Baston Derneği adına Sayın Sinan Saltık bir konuşma yaptı. Sayın Saltık yaptığı konuşmada ise şunlara değindi: Antalya Beyaz Baston Derneği’nin bilişim alanına oldukça yeni dahil olduğunu, gerekli bilgisayar alımlarının sürdüğünü belirterek, bilgisayarın görme engelliler için önemli bir araç olduğunu vurguladı.

            Uygar Görme Engelliler Derneği adına Sayın Erol Sayyıdan bir konuşma yaptı. Derneklerinin bilişim alanında yaptığı çalışmaları anlatarak dernek kurulduktan 3 ay sonra eğitime başladıklarını açıkladı. Şu anda her yaş grubundan öğrencilerinin olduğunu, bilgisayar eğitimlerinin çeşitli alanlarda verildiğini açıkladı.

            Körler Federasyonu adına Sayın Turhan İçli bir konuşma yaparak, geçmişte bilişim alanında istedikleri gibi bir çalışma yapamadıklarını ancak çok kısa bir zaman içinde bir bilişim grubunu federasyon bünyesinde kuracaklarını açıkladı.

            Anadolu Üniversitesi Kütüphanesi Görsel İşitsel Bölümü sorumlusu Sayın Mustafa Devrim ise; görme engelliler alanında bilişim çalışmalarının oldukça geç başladığını, şu anda bir bilgisayar sistemlerinin olduğunu, görmeyenler için kaset kitaplar hazırladıklarını açıkladı.

            Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Bilgi İşlem Dairesi Başkanı S. Sedat Türkeri de yaptığı konuşmada; kurum bünyesinde bulunan bilişimle ilgili çalışmaları açıkladı. Bu faaliyetler: Saray Rehabilitasyon merkezinde oluşturulan bilgisayar derslerini ve bu derslerin sayesinde bir çok kişiye bilgisayar öğretildiğini, Türkiye’de ilk kez görme engelliler için bir internet kafenin açılışını yine SHÇK tarafından yapıldığını ve bu kafeye görmeyenlerin sahip çıkmasının gerektiğini söyledi.

            Bilkent Üniversitesi Kütüphanesinden katılan Sayın Evrim Ergin ise; görmeyen öğrencilere verilen bilişim alanındaki hizmetlerin yetersiz olduğunu ancak bu hizmetleri hızla yenilediklerini ve bu konudaki çalışmalarının hızla sürdüğünü açıkladı.

            Toplantının son bölümü olan „Serbest Kürsü“ bölümünde katılımcılar söz alarak karşılaştıkları sorunlar üzerine açıklamalar yaptılar. Bu sırada,Uşak’taki çalışmalarını yarıda keserek Ankara’ya bu  toplantıya katılmak için dönüş yapan Uşak CHP Milletvekili Sayın Osman Coşkunoğlu  salona geldi Sayın Coşkunoğlu  yaptığı konuşmada:

„Toplumumuzun tüm kesimlerinin erişebilmesi gereken bazı olanaklara engellilerimizin erişememesi de ciddi bir sorundur. Bunun aşılması için yani toplumun olanaklarının hem maddi durumundan bağımsız hem de fiziksel durumundan bağımsız toplumumuzun her kesimine erişebilmesi sadece bir sosyal devletin gereği değil, sadece vicdani bir zorunluluk da değil, toplumun tüm kesimlerini katılımcılığa teşvik bakımından önemlidir.“şeklinde konuştu. Sayın Coşkunoğlu ayrıca,  görme engelliler ile bilişim alanında katılımcıların sorduğu bütün soruları yanıtlayarak bundan sonraki çalışmalar için parti olarak işbirliği içinde bulunacaklarını belirtti.

            Katılımcıların yaptığı son konuşmaların ve soruların ardından Sayın Aykut Engüçlü kapanış konuşmasını yaparak gelecek sene yeniden buluşmak üzere veda etti. Son olarak, çekiliş yapılarak katılımcılara çeşitli hediyeler dağıtıldı.

 

 

Ana Sayfaya Dön     Yazılar Sayfasına dön

%%%% %%% %%%